Illugi Gunnarsson

16. Febrúar, 2010

Nútíma Ludditar

Við upphaf 19. aldar myndaðist hreyfing í Bretlandi sem kölluð var Ludditar. Hreyfingin var kennd við mann einn að nafni Ned Ludd. Meðlimir hreyfingarinnar voru þeirrar skoðunar að vélar rændu fólk vinnunni og leiddu til fátæktar. Með því að skemma og brjóta vélar var hægt að endurheimta vinnuna. Yfirvöld í Bretlandi brugðust hart við og eftir nokkur átök var hreyfingin brotin á bak aftur.

Misskilningur Ludditana var sá að þeir áttuðu sig ekki á því að eftir því sem framleiðslukostnaður lækkaði myndaðist meiri eftirspurn eftir vörum, fleiri gátu keypt og markaðir stækkuðu. Þar með jókst vinna og ný atvinnutækifæri sköpuðust í krafti aukinnar auðmyndunar. Almenn velmegun grundvallast á aukinni framleiðni, laun vaxa í takt við framleiðni aukninguna. Ludditar eru  dæmi um hvert miskilningur á grundvallar lögmálum hagfræðinnar getur leitt.

Jón Bjarnason sjávarútvegsráðherra hefur á undanförnum mánuðum gert heilmiklar breytingar á sjávarútvegi okkar Íslendinga. Markverðast eru sennilega lög um strandveiðar. Megin hugmyndin að baki strandveiðunum er sú að fjölga þeim bátum sem sækja sjó á Íslandsmiðum. Síðast liðið sumar bættust við meira en 400 bátar á sjó þá daga sem mátti veiða samkvæmt þessu kerfi. Um er að ræða ólympískar kappveiðar með svipuðu fyrirkomulagi og var hér á árum áður þegar við bjuggum við skrapdagakerfið, en það kerfi reyndist okkur Íslendingum mjög dýrt.

Auðvitað mun ríkisstjórnin ekki brjóta og bramla báta útgerðarmanna. En það er verið að brjóta niður það stjórnkerfi sem búið er að koma á við stjórn fiskveiðanna. Nú er það ekki gallalaust kerfi. En þær breytingar sem gerðar hafa verið  miðast ekki við  að laga þau vandamál sem þar eru. Þvert á móti það er verið að draga úr hagkvæmni, við veiðum sama magn og áður en á mun fleiri bátum.

Með öðrum orðum, með því að breyta kerfinu eins og gert er með strandveiðunum er verið að fjölga þeim sem veiða sama aflamagn og áður. Kostnaðurinn eykst en tekjurnar standa í stað. Þetta er vond niðurstaða fyrir Ísland, arðsemi vinnunar verður minni en áður.

Ríkisstjórnin með Jón Bjarnason í broddi fylkingar er í hlutverki einhvers konar nútíma Luddita. Vélar eru ekki teknar úr bátum, en kerfið er smám saman eyðilagt í nafni þess að fleiri geti gert út, án þess að afli verði aukinn. Óhagkvæmni í nafni atvinnusköpunar er vís leið til fátæktar.