Illugi Gunnarsson

16. Desember, 2009

Skattlækkun betri en aukin ríkisútgjöld - Mankiw í New York Times

Þann 12 desember síðast liðinn skrifaði Gregory Mankiw hagfræðiprófessor við Harvad áhugaverða grein í New York Times http://www.nytimes.com/2009/12/13/business/economy/13view.html?scp=1&sq=mankiw&st=cse.

Í greininni greinir Mankiw frá nokkrum rannsóknum í hagfræði sem skipta okkur Íslendinga miklu máli þessa dagnana. Rannsóknarefnið er hvort sé betra að örva hagkerfið með því að auka ríkisútgjöld eða lækka skatta. Hingað til hefur verið talið að ef hið opinbera léti útgjöld vaxa um einn dollara myndi landsframleiðsla vaxa um 1,6 dollara, en fyrir hvern dollara sem skattar væru lækkaðir ykist landsframleiðsla einungis um 99 sent.

Nýlegar rannsóknir benda til þess að þetta sé rangt. Mankiw bendir m.a. á rannsóknir sem sýna að skattalækkun um 1 dollara leiði til 3 dollara aukningar í landsframleiðslu. Sjálfum finnst mér mjög áhugaverð rannsókn  sem Mankiw bendir á sem unnin var af Alberto Alesina og Silvia Ardagna en báðir eru hagfræðingar við Harvard. Þeir skoðuðu breytingar á ríkisfjármálum í 21 landi innan OECD allt frá árinu 1970.  Hagfræðiprófessorarnir skoðuðu 91 tilvik þar sem ríkisfjármálum var beitt til þess að örva hagvöxt. Rannsóknin gekk út á að finna hvaða aðgerðir leiddu til hagvaxtar og hverjar gerðu það ekki.

Niðurstöðurnar voru sláandi. Í þau skipti sem aðgerðir í ríkisfjármálum leiddu til hagvaxtar mátti rekja það fyrst og fremst til lækkunar á sköttum. Í þeim tilvikum þar sem farin var sú leið að auka útgjöld hins opinbera mistókst alla jafnan að örva hagkerfið.

Aðrar rannsóknir sýna jafnframt að aukning ríkisútgjalda og hækkun skatta leiða til þess að fjárfestingar einkaaðila dragist saman. Fjárfestingar einkaaðila eru drifkraftur hagvaxtar, á grundvelli þeirra verða til störf sem búa til verðmæti sem m.a. ríkið getur skattlagt til að standa undir þjónustu við borgarana.

Menn deila sem sagt um það hvort leiðin út úr kreppu sé sú að auka ríkisútgjöld eða að lækka skatta. En á Íslandi er ríkisstjórn sem ætlar að draga saman útgjöld ríkisins (óumflýjanlegt) og að hækka skatta.  Þessar aðgerðir við þær aðstæður sem nú eru í hagkerfinu, ásamt andúð stjórnarinnar á erlendri fjárfestingu og því að vextir eru ennþá í himinhæðum, munu auka hættuna á enn meiri samdrætti en nú þegar er orðinn.

Ríkisstjórnin verður að endurskoða áherslur sínar í efnahagsmálum áður en það verður of seint. Hlutverk hennar er að reyna að auðvelda okkur að komast í gegnum kreppuna. Aðgerðir hennar eru líklegar til að dýpka kreppuna og lengja hana. Þessi ríkisstjórn er orðin stórt efnahagslegt vandamál.

Tillögur okkar Sjálfstæðismanna um hvernig hægt er að leysa vanda ríkissjóðs án þess að hækka skatta liggja fyrir útfærðar á Alþingi. Eina sem þarf til, er vilji til þess að hefja sig upp úr pólitískum skotgröfum og grípa til þeirra aðgerða sem nauðsynlegar eru, án þess að hafa áhyggjur af því hver lagði þær til.