Illugi Gunnarsson

10. Desember, 2009

Fundur í Valhöll um loftslagsmál og Kaupmannahöfn

Á fundinum um stefnu Íslands í loftslagsmálum ræddi ég ásamt öðru um þá fullyrðingu sem m.a. umhverfisráðherra og fleiri hafa haft uppi, að ef við Íslendingar reyndum að halda í íslenska ákvæðið í Kyoto bókuninni, þá værum við einir þjóða að sækjast eftir sérlausn.  Í fyrsta lagi þá er íslenska ákvæðið jákvætt framlag sem hvetur þjóðir til að framleiða með hreinni endurnýjanlegri orku og með bestu fáanlegu tækni.  Ákvæðið er því ekki óábyrgt eða eitthvert leyfi til að menga meira en aðrir. Ákvæðið er merki um ábyrga nálgun á vanda sem er hnattrænn og krefst hnattrænna lausna.

Í öðru lagi þá er það þannig að þær þjóðir sem nú funda í Kaupmannahöfn eru að horfa á sína hagsmuni, og þarf það ekki að koma neinum á óvart.  Frægt dæmi um “undanþágu” er sú staðreynd að árið 1990 er notað sem viðmiðunarár. Það ár hentar ESB mjög vel, þá kom Austur Evrópa inn og miklir möguleikar til að ná auðveldum og ódýrum árangri í loftslagsmálum varð til. Austur Evrópa var mjög menguð eftir valdatíma kommúnista og með tiltölulega einföldum aðgerðum mátti sýna fram á að verið væri að ná markmiðum í loftslagsmálum.

Dæmi um þessa hugsun er að ESB stefnir að því að draga úr mengun vegna flugs og siglinga um 10% og 20%. Lagt er til að viðmiðunarárið verði 2005, ekki 1990 enda er það ómögulegt fyrir þessar tvær mikilvægu atvinnugreinar.

Enn annað dæmi snýr að Færeyjum. Umhverfisráðherra vitnaði á dögunum á Alþingi til orða lögmanns Færeyja og tiltók þau sem dæmi um þá ábyrgð sem við Íslendingar yrðum að tileinka okkur. En ekki var nefnt að Færeyingar hafa samið um það að fyrir þá gildi árið 2005 sem viðmiðunarár.  Og talandi um áhrifasvæði Dana. Grænlendingar ætla að miða við niðurskurð um 5% á útblæstir miðað við 2007 og þá er olía og gas undanþegið sem og álframleiðsla. 

Þessi dæmi og fjölmörg önnur sína að auðvitað reyna þjóðir heims að gæta sinna hagsmuna. Það hefðum við Íslendingar einnig átt að gera í Kaupmannahöfn. Við höfum enda mjög góðan málsstað. Við búum að hreinum og endurnýjanlegum orkulindum og það er rangt að takmarka möguleika okkar til að nýta þessar orkulindir. Það er rangt séð frá sjónarhóli okkar Íslendinga og það er rangt þegar horft er á loftslagsmálið í alþjóðlegu samhengi.

Að lokum má spyrja sig þessa: Er það skynsamlegt að haga málum þannig að þau ríki sem geta unnið olíu, gas eða kol geta nýtt þær auðlindir án nokkurra hafta. Olía t.d. Norðmanna er sett í tunnur og skip og flutt út. Þeir sem nota orkuna til framleiðslu verða að kaupa mengunarkvóta. En ekki Norðmenn sem dældu upp olíunni. Við Íslendingar getum ekki flutt okkar orku út í tunnum. Það kann að verða mögulegt að flytja orku um sæstreng en þar til þá flytjum við orkuna út í formi vöru t.d. áls. En sú framleiðsla verður að fara fram hér á landi. Við getum m.ö.o. ekki nýtt orkuna nema við framleiðum með henni hér á landi, ólíkt olíuríkjunum sem geta flutt sína orku út hvert sem er. Það getur ekki verið skynsamlegt að koma málum fyrir þannig að þau ríki sem búa að olíu, gasi og kolum geti hagnýtt þær orkulindir sér til hagsbóta en við Íslendingar, með okkar hreinu og endurnýjanlegu orku, verðum bundin af kröfum sem takmarka okkar nýtingarmöguleika.